Karta Praw Pacjenta

WstępSłowo wstępne

Przychodząc do gabinetu okulistycznego — szczególnie po zabieg na tak delikatnym obszarze jak powieki — pacjent zasługuje na coś więcej niż sprawną procedurę medyczną. Zasługuje na szacunek, rzetelną informację, spokój i poczucie, że jego decyzje są respektowane. Niniejsza Karta nie jest kurtuazyjną deklaracją — jest zobowiązaniem.

Każde z wymienionych praw wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2024 r. poz. 581 z późn. zm.) oraz z innych przepisów powszechnie obowiązujących. W gabinecie lek. Szymona Koreckiego te prawa traktowane są jako minimum — a nie cel.

Art. 0Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta,
• Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,
• Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty,
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. (RODO),
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (art. 38, 39, 47, 68),
• Kodeks Etyki Lekarskiej uchwalony przez Naczelną Izbę Lekarską.

Art. 1Prawo do świadczeń zdrowotnych

Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej — udzielanych z należytą starannością w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym.

Art. 2Prawo do informacji

Pacjent ma prawo do przystępnej, pełnej i zrozumiałej informacji o swoim stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu.

2.1 Język zrozumiały dla pacjenta

Informacja jest przekazywana w formie dostosowanej do wieku, wykształcenia i stanu psychofizycznego pacjenta. Pacjent ma prawo prosić o powtórzenie, wyjaśnienie lub uzupełnienie informacji tyle razy, ile potrzebuje — bez ograniczeń czasowych rozsądnych w warunkach gabinetu.

2.2 Prawo do niewiedzy

Pacjent ma prawo wskazać, że nie chce znać niektórych informacji o swoim stanie zdrowia — i takie żądanie jest respektowane w granicach bezpieczeństwa terapii.

2.3 Upoważnienie osoby trzeciej

Pacjent może upoważnić określoną osobę (imiennie) do otrzymywania informacji o jego stanie zdrowia oraz do dostępu do dokumentacji medycznej. Upoważnienie może być w każdej chwili cofnięte na piśmie.

2.4 Prawo do zadawania pytań

Konsultacja w gabinecie nie kończy się wraz z wypowiedzią lekarza. Pacjent ma prawo zadawać pytania, wyrażać obawy i oczekiwać odpowiedzi wolnej od pośpiechu.

Art. 3Prawo do wyrażenia zgody

Pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub do odmowy takiej zgody po uzyskaniu pełnej informacji, o której mowa w art. 2.

3.1 Zgoda poinformowana (informed consent)

Przed każdym zabiegiem o podwyższonym ryzyku (np. blefaroplastyka, operacja ptozy, chirurgia entropionu/ektropionu) pacjent otrzymuje do zapoznania się formularz zgody zawierający opis zabiegu, cel, alternatywy, powikłania typowe i rzadkie oraz przeciwwskazania. Podpisanie formularza odbywa się po rozmowie z lekarzem — nigdy nie jest formalnością podpisywaną w pośpiechu.

3.2 Prawo do odmowy i do wycofania zgody

Pacjent w każdej chwili — również tuż przed rozpoczęciem zabiegu — może wycofać uprzednio wyrażoną zgodę bez podawania przyczyny. Nie wiąże się to z żadnymi sankcjami poza ewentualnymi kosztami rzeczywiście poniesionymi (materiały jednorazowe, zarezerwowany czas zabiegowy).

3.3 Zgoda zastępcza

W przypadku pacjenta małoletniego lub ubezwłasnowolnionego zgoda jest wyrażana przez przedstawiciela ustawowego. Pacjent, który ukończył 16 lat, ma prawo do wyrażenia tzw. zgody równoległej — jego sprzeciw przy istniejącej zgodzie rodzica wymaga decyzji sądu opiekuńczego.

Art. 4Prawo do tajemnicy informacji

Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy przez lekarza i personel wszystkich informacji z nim związanych — uzyskanych w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Obowiązek ten dotyczy również okresu po zakończeniu leczenia oraz po śmierci pacjenta.

4.1 Zwolnienie z tajemnicy

Zwolnienie z tajemnicy lekarskiej może nastąpić wyłącznie w przypadkach przewidzianych ustawą, za pisemną zgodą pacjenta lub jego przedstawiciela, bądź w celu przeciwdziałania bezpośredniemu zagrożeniu życia lub zdrowia.

4.2 Osoby bliskie

Po śmierci pacjenta tajemnica może zostać ujawniona osobom bliskim, o ile pacjent nie wyraził wcześniej pisemnego sprzeciwu — wówczas gabinet respektuje sprzeciw bezwarunkowo.

4.3 Dokumentacja obrazowa

Zdjęcia diagnostyczne i dokumentacyjne (okolica oczu, powiek) traktowane są jako dane szczególnych kategorii (dane wrażliwe) w rozumieniu RODO. Szczegóły przetwarzania opisuje Klauzula informacyjna RODO.

Art. 5Prawo do poszanowania godności i intymności

Pacjent ma prawo do poszanowania godności osobistej i intymności w czasie udzielania mu świadczeń zdrowotnych. Poszanowanie intymności oznacza nie tylko zamknięte drzwi gabinetu — oznacza ton rozmowy, dobór słów, obecność osób trzecich jedynie wtedy, gdy jest to merytorycznie uzasadnione.

5.1 Osoba bliska podczas zabiegu

Pacjent ma prawo do obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Lekarz może odmówić obecności tylko w przypadku uzasadnionego zagrożenia epidemicznego lub bezpieczeństwa zabiegu — odmowę dokumentuje się w dokumentacji medycznej.

5.2 Pacjentka a płeć personelu

Pacjent ma prawo oczekiwać, że podczas badań i zabiegów wymagających odsłonięcia ciała obecne będą tylko osoby bezpośrednio potrzebne do udzielenia świadczenia.

5.3 Godność słów

W gabinecie lek. Szymona Koreckiego obowiązuje zasada, że pacjent jest nazywany po nazwisku lub w sposób przez niego wskazany, nigdy — w sposób protekcjonalny, przedmiotowy lub lekceważący.

Art. 6Prawo dostępu do dokumentacji medycznej

Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. Prawo to dotyczy również osób upoważnionych przez pacjenta oraz — po śmierci pacjenta — osób bliskich (chyba że pacjent za życia sprzeciwił się ujawnieniu).

6.1 Formy udostępnienia

• Do wglądu — w siedzibie gabinetu, w obecności upoważnionego pracownika,
• Poprzez sporządzenie wyciągu, odpisu, kopii lub wydruku,
• Na informatycznym nośniku danych,
• Poprzez udostępnienie dokumentacji cyfrowej zgodnie z przepisami o dokumentacji elektronicznej.

6.2 Opłaty

Pierwsze udostępnienie dokumentacji medycznej jest bezpłatne. Za kolejne kopie gabinet może pobrać opłatę w maksymalnej wysokości wynikającej z art. 28 ust. 4 ustawy o prawach pacjenta (kwoty aktualizowane kwartalnie przez Prezesa GUS).

6.3 Termin udostępnienia

Dokumentacja udostępniana jest bez zbędnej zwłoki — w praktyce gabinetu dążymy do terminu do 7 dni roboczych od złożenia wniosku. W sytuacjach nagłych (przyjęcie do szpitala, kontynuacja leczenia) — niezwłocznie.

6.4 Przechowywanie

Dokumentacja medyczna jest przechowywana przez 20 lat od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano ostatniego wpisu (art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta), z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.

Art. 7Prawo do sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza

Jeżeli opinia albo orzeczenie lekarza mają wpływ na prawa lub obowiązki pacjenta wynikające z przepisów prawa, pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy mogą wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta.

Sprzeciw wnosi się w terminie 30 dni od dnia wydania opinii lub orzeczenia przez lekarza, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta. Komisja Lekarska rozpatruje sprzeciw w terminie 30 dni od jego wniesienia.

Art. 8Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego

Pacjent ma prawo do poszanowania jego życia prywatnego i rodzinnego. W gabinecie oznacza to, że informacje o wykonanych zabiegach, zdjęcia przed–po oraz wszelkie dane osobiste nie są nikomu ujawniane bez wyraźnej, pisemnej zgody pacjenta.

Dotyczy to również szczególnie delikatnej kwestii: publikacji zdjęć dokumentacyjnych w galerii, mediach społecznościowych lub materiałach edukacyjnych. Każda taka publikacja wymaga odrębnej, świadomej zgody — i może być w dowolnym momencie cofnięta.

Art. 9Prawo do opieki duszpasterskiej

Pacjent ma prawo do opieki duszpasterskiej w zakresie odpowiednim do jego potrzeb i warunków gabinetu. W sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia lub zagrożenia życia gabinet umożliwia kontakt z duchownym wyznania wskazanego przez pacjenta.

Prawo to przysługuje wszystkim pacjentom niezależnie od wyznania lub jego braku — szacunek wobec światopoglądu pacjenta jest bezwarunkowy.

Art. 10Prawo do przechowywania rzeczy wartościowych

Pacjent przebywający w gabinecie ma prawo do krótkotrwałego przechowywania w depozycie rzeczy wartościowych lub osobistych związanych z przygotowaniem do zabiegu (okulary, aparat słuchowy, biżuteria). Gabinet udostępnia bezpieczne miejsce przechowywania; za rzeczy pozostawione bez przekazania do depozytu gabinet nie ponosi odpowiedzialności.

Art. 11Prawa pacjenta małoletniego

Pacjent małoletni ma wszystkie prawa wymienione w niniejszej Karcie. W przypadku dziecka dodatkowo:

• ma prawo do obecności rodzica lub opiekuna prawnego podczas każdego badania i każdego zabiegu,
• ma prawo do informacji w formie dostosowanej do wieku i poziomu rozumienia,
• ma prawo do poszanowania intymności także wobec rówieśników i rodzeństwa,
• ma prawo do tego, by jego zdanie było wysłuchane i uwzględnione w granicach wynikających z wieku i stanu zdrowia.

Szczegółowe zasady kontaktu lekarza z dzieckiem opisuje Kodeks bezpiecznych relacji lekarz–dziecko. Dla najmłodszych pacjentów przygotowaliśmy wersję specjalnie dla dzieci.

Art. 12Obowiązki wynikające z praw innych

Prawa pacjenta realizowane są w gabinecie z poszanowaniem praw pozostałych pacjentów oraz personelu. Oznacza to:

• zachowanie porządku i ciszy w poczekalni,
• powstrzymanie się od zachowań agresywnych, wulgarnych lub naruszających godność innych osób,
• stosowanie się do zaleceń personelu w zakresie bezpieczeństwa epidemicznego,
• nieutrwalanie wizerunku innych pacjentów bez ich zgody.

Art. 13W razie naruszenia praw pacjenta

Jeżeli pacjent ma poczucie, że którekolwiek z jego praw zostało naruszone, może:

1. złożyć skargę bezpośrednio u lek. Szymona Koreckiego — ustnie lub pisemnie (e-mail: gabinet@drkorecki.pl); każda skarga jest rejestrowana i rozpatrywana w terminie 14 dni roboczych,
2. zwrócić się do Rzecznika Praw Pacjenta (dane kontaktowe poniżej),
3. złożyć skargę do Okręgowej Izby Lekarskiej właściwej dla miejsca wykonywania zawodu,
4. zwrócić się do Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych,
5. dochodzić swoich praw na drodze cywilnej lub karnej.

Gabinet zobowiązuje się do konstruktywnej współpracy przy rozpatrywaniu każdej skargi, niezależnie od drogi, którą pacjent wybierze.

Art. 14Rzecznik Praw Pacjenta

Niezależnym organem powołanym do ochrony praw pacjenta jest Rzecznik Praw Pacjenta.

Skarga do RPP może być wniesiona pisemnie, e-mailem, ustnie do protokołu podczas wizyty w biurze lub przez ePUAP. Jest bezpłatna i nie wymaga adwokata.